صنايع غذايی- گروه سلامت - مريم غفاري:
بيشترسوسيس و كالباسهاي عرضهشده در سطح استان تهران از نظر بافت پروتئيني با استانداردهاي ملي و بهداشتي مغايرت دارند.
وزارت بهداشت از سال گذشته با توجه به تصويب قانون رفع موانع توليد، ديگر به شكل قانوني مسئوليتي ندارد و مسئوليت رسيدگي به توليد موادغذايي غيراستاندارد بهعهده مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران است.
بهدنبال پخش گفتوگوي روز گذشته راديو سلامت با مهندس پورهاشم، مديركل استاندارد استان تهران، مبني بر اينكه از 20 نمونه سوسيس و كالباس عرضه شده در سطح استان تهران از نظر بافت پروتئيني مورد آزمايش، در 18 مورد مغايرت با استانداردهاي ملي مشاهده شد كه در توليد آن بهطور گسترده از غضروف، رگ و پي و امعا و احشاي گاو و گوسفند استفاده شده كه قرار است از طريق مراجع قضايي پيگيري شود.
با دكتر تواناييپور، مدير گروه گوشت اداره نظارت بر موادغذايي وزارت بهداشت و درمان گفتوگويي انجام داديم كه وي تاكيد كرد: اداره نظارت برموادغذايي وزارت بهداشت و درمان تنها اختيار صدور پروانه ساخت محصولات را دارد كه آن هم پس از اخذ مجوز استاندارد از مؤسسه استاندارد است.
وي افزود: اين اداره مطابق استانداردهايي كه آنها مينويسند، فرمولهاي پروانه ساخت را با آنها مطابقت ميدهد و درصورت نبودن مشكل اقدام به صدور پروانه ساخت ميكند.
تواناييپور با اعلام اينكه نظارت دقيق بر تمامي توليدكنندگان اينگونه موادغذايي در سراسر استانها امكانپذير نيست، ادامهداد: با توجه به گران بودن مواد اوليه و گوشت، شكي نيست كه توليدكننده از هر فرصتي سوءاستفاده ميكند كه دور از نظارت مسئولان فني و با هدف دستيابي به سود بيشتر از كيفيت توليدات بكاهد؛ مثلا گزارش ميرسد كه ميزان نشاسته و خاكستر سوسيس و كالباس يك توليدكننده در يكي از استانهاي كشور بسيار بالاست و خارج از استانداردهاي بهداشتي است.
وي گفت: اين نمونهبرداريها كه بهصورت تصادفي انجام ميشود شايد بهصورت مقطعي بتواند چند توليدكننده را متخلف اعلام كند ولي اين نظارت بايد در سطح وسيعتر و دقيقتر انجام شود.
به گفته مهندس پورهاشم، اسامي شركتهاي توليدكننده اعلام و از طريق مراجع قضايي پيگيري ميشود؛ «تحليل نهايي و خلاصه گزارش آن در حال آماده شدن است كه پس از آماده شدن نام شركتهاي متخلف را اعلام ميكنيم كه بهجز 2 نمونه بقيه از امعا و احشاي گوسفند و گاو براي تهيه سوسيس و كالباس استفاده ميكردند.»
پورهاشم در مورد نظارت وزارت بهداشت اظهار داشت: وزارت بهداشت از سال گذشته با توجه به تصويب قانون رفع موانع توليد ديگر به شكل قانوني مسئوليتي ندارد و مسئوليت رسيدگي اين موارد بهعهده مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران بوده است.
مديركل مؤسسه استاندارد استان تهران گفت: تاكنون در مؤسسه استاندارد فقط ميزان پروتئين را اندازهگيري ميكرديم كه اين ميزان را اگر مطابق با استاندارد ميديديم تاييد ميكرديم ولي خبرهايي را از بعضي تخلفات داشتيم كه ما را بر آن داشت تا با آزمايشهاي دقيق و مشكل بافتشناسي اين فراوردهها را تجزيه كنيم كه متأسفانه نتيجه اين آزمون بسيار بد بود و نشان دهنده استفاده وسيع از رگ و پي و غدد چربي فراوان و امعا و احشاي گوسفند و گاو بود كه اميدواريم مسئولان قوه قضاييه طبق قانون برخوردهايي با اين متخلفان داشته باشند.
كارشناسان تغذيه معتقدند كه تركيبات موجود در برخي فراوردههاي گوشتي مانند سوسيس و كالباس، موجب بروز بيماريهايي همچون فشارخون بالا و پوكي استخوان ميشود.
دكتر احسان اشرفي، متخصص تغذيه نيز گفت: در اغلب فراوردههاي گوشتي نظير سوسيس و كالباس مواد مغذي همچون پروتئين خالص وجود نداشته ولي موادي مانند فسفات، نيترات، نمك وچربي كه براي سلامت بدن مضر است به وفور يافت ميشود.
وي اظهار كرد: نيترات و فسفات بهدليل خاصيت ضدباكتريايي بهعنوان نگهدارنده اين موادغذايي و جهت حفظ رنگ آن استفاده ميشود. وي افزود: به اين ترتيب نيترات پس از وارد شدن به دستگاه گوارش به نيتريت و نيتروز آمين تبديل و سرطانزا ميشود؛
همچنين، فسفات با PH بالايي كه دارد ضمن ايجاد اختلال در جذب كلسيم توسط بدن، احتمال ابتلا به پوكي استخوان را در افراد بهويژه زنان يائسه و سالمندان افزايش ميدهد.
دكتر اشرفي درخصوص ميزان كمك و عوارض آن در پي مصرف اين موادغذايي توضيح داد: ميزان نمك موجود در اين نوع فراوردههاي گوشتي يك تا 3درصد است و به همين دليل با مصرف اين اقلام ضمن ايجاد فشار خون بالا سلامت افراد تهديد ميشود.
اين گزارش حاكي است، درتوليد برخي از سوسيس و كالباسها، گوشتهاي زيبايي هم وجود دارند كه تكهتكه هستند و به گوشتهاي تزييني معروفند. براي تهيه اين گوشتهاي تزييني از گاوهاي پير ماده 8 تا 9 ساله كه ديگر قدرت زايمان ندارند استفاده ميشود. نكته ديگر اينكه از دامهاي بيمار كه تب دارند، لاغري مفرط دارند، مبتلا به تب مالت يا سل هستند نيز براي تهيه سوسيس و كالباس استفاده ميكنند.
براساس قانون مصرف مشروط، توزيع گوشت اين دامها براي فروش در بازار توسط قصابها ممنوع ولي براي توليد سوسيس و كالباس مجاز است. عمده گوشت موجود در سوسيس و كالباس عبارت است از: گوشت مادهگاوهاي پير، گوشت سر گاوها، احشا شامل كبد، كليه، شش و گوشتهاي خرد شده و نيز گوشت گاوهاي معدومي.
كارشناسان ميگويند: سرانه مصرف سوسيس و كالباس در كشور ما پايينتر از كشورهاي ديگر است ولي متأسفانه ما با چالش تغيير الگوي غذايي به سمت فستفود روبهرو هستيم.بنابراين بايد از حالا نگران تبعات اين مسئله باشيم.
گذشته از مسئله نيترات و نيتريت در سوسيس و كالباس، محتواي چربي بهويژه چربيهاي اشباع و ترانس در اين محصول بالاست و اينكه با جذب روغن طي سرخ كردن چربي آن بالاتر ميرود.
هر 30گرم سوسيس (حدود يك سوسيس كوكتل) 8 گرم چربي، 19ميليگرم كلسترول و 320ميليگرم سديم دارد و كمتر از 3درصد آهن مورد نياز را تامين ميكند.
ميزان بالاي نمك در اين محصول در ايجاد پرفشاري خون و همراه با بالا بودن فسفات باعث به هم خوردن تعادل كلسيم و فسفر شده و در جذب كلسيم تداخل ايجاد ميكند. مصرف بالاي فستفود در برخي از جوامع، شيوع بيماريهاي قلبي - عروقي، پرفشاري خون، چاقي و ديابت را افزايش داده است.