Wednesday, September 02, 2009
فشار خون بالا، شايع‌ترين علت سكته مغزي در ايران است
توسط admin @ 08:25 ق.ظ :: 2377 بازدیدها :: 0 Comments ::
عمومی- گروه سلامت – مريم غفاري:
فشار خون بالا، شايع‌ترين علت سكته مغزي در ايران و سومين عامل مرگ‌و‌مير پس از سرطان و بيماري‌هاي قلبي است كه با افزايش سن از 50سالگي احتمال بروز آن نيز زياد مي‌شود

دكتر ابوالفضل نجاران، متخصص مغز و اعصاب و استاد دانشگاه علوم پزشكي ارتش در اين باره به همشهري گفت: سكته‌هاي مغزي به 2گروه ايسكميك و خونريزي مغزي دسته‌بندي مي‌شوند. عامل سكته‌هاي ايسكميك انسداد عروق خون رسان به نواحي مختلف مغز و عامل خونريزي‌هاي مغزي معمولا پارگي يك رگ كوچك است. سكته‌هاي ايسكميك شيوع بالاتري از خونريزي‌ها دارند.

وي افزود: علاوه بر خطر مرگ به‌علت سكته مغزي، بروز عوارض ناتوان‌كننده از قبيل اختلالات تعادلي، فلج اندام‌ها، اختلالات گفتاري و ذهني به‌دنبال اين بيماري، آن را در رده مهم‌ترين بيماري‌ها قرار مي‌دهد.

در كشورهاي پيشرفته آمار بيماران مبتلا به سكته مغزي و عوارض و مرگ و مير آن، به برنامه‌ريزي صحيح در راستاي مديريت اين بيماري كمك قابل ملاحظه كرده است. در ايران متأسفانه آمار دقيقي از مبتلايان به سكته مغزي و آمار شيوع و بروز آن وجود ندارد ولي براساس مطالعات پراكنده انجام شده در استان‌هاي خراسان، مازندران، آذربايجان و اصفهان بروز سكته مغزي در محدوده 33 تا 43 نفر در هر 100 هزار نفر ارزيابي شده است.

براساس اين گزارش، عوامل متعددي در بروز سكته مغزي مؤثرند كه از مهم‌ترين آنها ديابت، بيماري‌هاي قلبي، فشار خون بالا و سيگار را مي‌توان نام برد. در ايران مطالعات نشان‌دهنده نسبت 2 به 1 در مورد سكته‌هاي ايسكميك نسبت به خونريزي مغزي است كه مشابه ساير نقاط دنياست.

شايع‌ترين عامل مؤثر در بروز خونريزي‌هاي مغزي، فشار خون بالا و كنترل نشده بوده است. براساس يك مطالعه در تهران روي 122 بيمار مبتلا به خونريزي مغزي، 67 درصد بيماران سابقه فشار خون بالا داشته‌اند.

آمار مرگ و مير در ماه اول پس از سكته مغزي در مطالعات ايران حدود 30 درصد است كه قابل ملاحظه است.

در مطالعات ما از ناتواني‌هاي بعد از سكته مغزي آماري ارائه نشده است ولي براساس مطالعات انجام شده در مناطق مختلف دنيا، ناتواني به‌دنبال سكته مغزي آماري بيش از مرگ و مير دارد.

براساس يك بررسي در تهران در 7/46درصد موارد خونريزي مغزي در يك ماه به مرگ منجر شده بود. حدود يك‌سوم مرگ‌ها در 2 روز اول و ساير موارد اغلب در 2 هفته اول بود.

نكته مهم ديگري كه در ارتباط با سكته مغزي بايد در نظر داشته باشيم تكرار سكته است كه متأسفانه مرگ و مير و عوارض بيشتري را نسبت به سكته اول به‌دنبال دارد. سكته مغزي دوم در 95 درصد موارد ايسكميك بود و در 5 درصد موارد خونريزي مغزي بود. فشار خون بالا، بيماري ايسكميك قلبي، كلسترول بالا و سيگار عوامل خطر در سكته اول و دوم مغزي هستند.

به گفته وي، با توجه به اينكه بيشترين عوامل مؤثر در وقوع هر دو نوع سكته مغزي قابليت مداخله درماني دارند، شناساندن اين عوامل با آموزش‌هاي اجتماعي، تشخيص و درمان به موقع عوامل خطر به‌خصوص كنترل فشار خون و پيشگيري از پيدايش بيماري‌هاي روماتيسمي قلبي اقدامات ضروري هستند كه با مديريت صحيح مي‌توان به كاهش موارد سكته‌هاي مغزي و عوارض حاصله شخصي و اجتماعي آن كمك نمود.

افزايش معلوليت ناشي از سكته مغزي در ايران

قيمت آمپولي كه براي سكته مغزي استفاده مي‌شود چيزي حدود يك ميليون تومان است و متأسفانه به‌علت اينكه اين دارو به هيچ وجه تحت پوشش بيمه‌ها نيست، اكثر بيماران و حتي بيمارستان‌ها به‌علت دولتي بودن قادر به خريد آن نيستند و همين امر باعث افزايش معلوليت ناشي از سكته مغزي در ايران شده است.

به عقيده كارشناسان، براي نجات جان اين بيماران هر دقيقه مهم است، چون در غيراين صورت صدمات و پتانسيل ناتواني بيشتر خواهد بود. اهميت اين مسئله تا حدي است كه در همه جاي دنيا براي درمان اين نوع سكته، واحد‌هايي به نام واحدهاي سكته مغزي تشكيل شده است.

به گفته متخصصان مغز و اعصاب، واحدهاي سكته مغزي دقيقاً شبيه CCUهايي هستند كه حدود ۲۰ تا ۳۰ سال پيش در دنيا رايج شد و قرار بود تمام كساني را كه مبتلا به سكته قلبي هستند به آنجا ارجاع دهند.

دكتر نجاران، در اين مورد به همشهري مي‌گويد: در اين سكته‌ها براي رساندن بيمار به بيمارستان 3 الي 6 ساعت، به‌عنوان زمان استاندارد تعريف شده است. البته به عقيده وي در حال حاضر ما براي رساندن اين بيماران به مراكز درماني مشكلي نداريم، بلكه اقدامات ديگري كه بايد بعد از رساندن اين بيماران به بيمارستان‌ها انجام شوند، هنوز در كشور ما به‌صورت فرهنگ در نيامده‌اند.

دكتر نجاران خاطر‌نشان مي‌كند: علاوه بر اينكه آمپول RTPA بايد در دسترس بيمارستان‌ها و بيماران باشد، مهم‌ترين عامل درماني توان‌بخشي اين بيماران است. به عقيده وي ،پزشكان ما بيشتر به درمان دارويي معتقدند و بحث فيزيوتراپي و توانبخشي اين بيماران هنوز جانيفتاده است؛

در حالي‌كه درمان دارويي فقط جلوي سكته‌هاي بعدي اين بيماران را مي‌گيرد و بهبودي كامل فقط از طريق كاردرماني امكان‌پذير است.

سن سكته مغزي در ايران 10سال پايين‌تراز ميانگين جهاني

بعضي متخصصان معتقدند، سن سكته مغزي در ايران ۱۰ سال از ميانگين جهاني پايين‌تر است همچنين بررسي‌هاي سازمان بهداشت جهاني نشان داده است كه ميزان مرگ‌و‌مير و ناتواني ناشي از سكته‌هاي مغزي در دنيا از سال ۱۹۹۰ تاكنون- يعني طي ۱9سال گذشته- حدود ۵۰درصد كاهش يافته كه البته سهم مهم اين كاهش مربوط به كشورهاي پيشرفته اروپايي و آمريكاي‌شمالي است.

اين در حالي است كه دكتر نجاران هم با تاييد اين نكته ادامه مي‌دهد: سن بروز سكته مغزي در ايران از يك طرف به‌علت افزايش بيماري‌هاي قلبي و از طرف ديگر به‌دليل افزايش استرس‌هاي روحي كاهش يافته است كه البته نقش وضعيت نامطلوب تغذيه، كمبود تحرك، وضعيت آب و هوا و مصرف دخانيات را در اين امر نمي‌توان ناديده گرفت.

وي خاطر‌نشان مي‌كند: با اين حال اصل فراموش شده در مورد اين بيماري اين است كه متأسفانه هنوز سكته مغزي در بين مردم شناخته شده نيست  و تصورات غلط در مورد آن خيلي زياد است؛ به‌طوري كه اين اعتقادات غلط حتي در ميان نورولوژيست‌ها هم ديده مي‌شود.

سكته مغزي در 3 دقيقه به مغز صدمه مي‌زند

يك تحقيق جديد نشان مي‌دهد بر خلاف اين عقيده رايج كه سكته‌هاي مغزي در فاصله 3 ساعت از وقوع آنها قابل درمان طبي هستند، آسيب مغز در عرض 3دقيقه پس از سكته مغزي آغاز مي‌شود.

تحقيقات نشان مي‌دهد، تغييرات ساختاري مغز در جريان سكته مغزي خيلي زود رخ مي‌دهد، بنابراين بهترين كار اين است كه عوامل خطرساز براي بروز اين بيماري را از بين ببريم و شيوه زندگي را تغيير دهيم. عوامل خطرساز براي سكته مغزي شامل سيگاركشيدن، داشتن اضافه‌وزن، بي‌حركتي جسمي، اعتياد به الكل، ديابت، استرس و كلسترول بالاست.